Teheran 14 km. Totaal km 6921.
Maandag 24 juni 1996. Teheran, Iran.

Na zo'n nacht van waken en dommelen waren we de volgende ochtend om half acht al aan het rijden. En om negen uur zaten we al in een vreselijk chique hotel. Het kostte 58 USD per nacht maar de auto stond op een afgesloten binnenplaats. Dat was even heel erg belangrijk want zo konden we ons met een taxi door Teheran verplaatsen zodat we niet naar de weg hoefden te zoeken en de auto stond goed opgeborgen. De hond dus ook want die moest in de auto blijven. Gelukkig konden we met creditcard betalen want anders was het wel een erg grote hap uit ons budget.

waterplaatsbijhotel

Zo gingen we om half tien op weg terwijl we hongerig de ontbijtzaal in keken. Dat zag er goed uit en daar konden we dan de volgende dag bij aanschuiven. Met een taxi lieten we ons brengen naar de scheepvaartmaatschappij die volgens ons boek zowel tickets als visa naar de Verenigde Emiraten kon leveren. Hoopvol dus. Maar al snel bleek dat ook niet alle taxichauffeurs de weg weten en we werden ergens afgezet waar echt geen scheepvaartmaatschappij te vinden was. De volgende taxi wist het wel te vinden. Maar helaas konden ze ons daar niet verder helpen en moesten we het allemaal zelf maar zien te regelen.

Dus toen met een taxi naar de ambassade van de Verenigde Emiraten. Ook deze chauffeur wist de weg niet maar met behulp van ons boek en wat vragen kwamen we er toch. Door een klein luikje in de muur moesten we praten en een vriendelijke mevrouw stond ons te woord. Een toeristenvisum was mogelijk maar dan moesten we een verklaring van goed gedrag van onze ambassade zien te krijgen en die overleggen en dan zouden we binnen vier dagen misschien een toeristenvisum krijgen. Het was allemaal nog niet zeker en dat duurde me veel te lang.

Ik had nu al wel door dat ik zeker niet te lang in Teheran wilde blijven want ik vond het er erg druk. Daarna kwam er achter het luikje een meneer die zo mogelijk nog vriendelijker was. En na een uitgebreid gesprek over de Nederlandse wanprestaties bij het voetbal wist hij ons te vertellen dat we in de Verenigde Emiraten bij aankomst een transitvisum konden krijgen voor twee dagen. Nou dat was alles wat we nodig hadden. Gewoon aan de grens, volgens de man was dat ook het geval met Saudi Arabië. Daar zouden we het dan maar op wagen.

Moe gingen we weer terug naar het hotel nadat we nog even bij het postkantoor langs waren geweest en ja hoor er was post. Drie brieven, twee voor Maaike en één van mijn ouders. Niet zoveel als we verwacht hadden maar we waren dan ook wat vroeger dan we hadden gedacht.

Daarna weer terug naar de hotelkamer waar we van alle luxe genoten en luierden en een deel van onze video bekeken op de aanwezige televisie. Ik deed de was, en dat gaat toch een stuk beter met warm water. Buiten kochten we een gegrild kippetje en wat fruit en dat namen we mee op de hotelkamer. Na dit maal gingen Hans en Maaike op de binnenplaats de hond de weinige restjes van de kip voeren. Daarna kon ze rondrennen op de binnenplaats terwijl Hans en Maaike de auto wasten. Imra kreeg veel bekijks van het keukenpersoneel maar nog veel meer kip. Volgens mij ging er wel een halve kip in, ze kwamen gewoon hele poten brengen. Zo kwam het dat ze even later al boeren latende met een dikke ronde buik lag te luieren.

MaaikehotelmedewerkersenhondMaaikemethondenhotelmedewerker

Nog naar wat ambassades geprobeerd te bellen maar dat lukte niet en verder wat brieven naar huis geschreven. Een keer was ik beneden in de receptie en toen vroeg de receptionist mij waarom ik zo'n chador aan had dat was hier in het hotel toch niet nodig. Ik zei dat ik me aan moest passen aan de regels van hun geloof en dat het beter was daar geen uitzondering op te zijn. Maar vervelend was het ding wel en het had tot gevolg dat ik zodra ik in de hotelkamer was ook in erg weinig kleren rond ging lopen.

Lianeinchadorlezend

Zo gebeurde het dat ik naar beneden wilde lopen om wat te drinken te halen en ik had alleen maar mijn lange rok en bloes met lange mouwen aan. Ik was nog maar vijf meter buiten de deur of ik werd door een piccolo al teruggestuurd terwijl hij drukke gebaren maakte over zijn hoofd heen. Nou dat was wel duidelijk, dus zelfs voor een wandeling van vijftig meter in het hotel moest ik die zwarte tent aan. Nou wat moest dat moest, ik moet zeggen dat het grote glas vol met ijsblokjes veel goed maakte.

Die avond zijn we er niet meer uit geweest alleen nog even de vuile was afgegeven bij de wasservice en met de hond gewandeld. Maar we liepen dus echt te kijk want het lijkt wel of we met het zevende wereld wonder aan de lijn liepen. Ook hier konden we Imra weer regelmatig verkopen. Uiteindelijk lieten we ons na een hete douche moe in de grote dikke bedden zakken om daar als blokken in slaap te vallen.

 

Teheran Qum 186 km. Totaal km 7107.
Dinsdag 25 juni 1996. Qum, Iran.

Vanochtend op ons gemak opgestaan en weer gedoucht. Om half tien zaten we aan het ontbijt. Het zag eruit alsof het heel wat was maar eigenlijk viel het nogal tegen gezien de prijs die we voor de overnachting betaalden. Het brood was niet al te vers en die klodder jam en boter is overal hetzelfde. Gelukkig werd het nu aangevuld met verse meloen en komkommer maar daar hield het dan verder ook mee op. Het was lekker maar we hadden er meer van verwacht.

Hierna gingen we de stad in. We hadden wat kleine dingetjes uitgezocht die we wilden bekijken in de buurt van het hotel zodat we het allemaal lopend af konden. Als eerste op weg naar het gebouw waar ze de kroonjuwelen opgeborgen hadden. Dat schenen nogal indrukwekkende sieraden te zijn en Maaike was er wel benieuwd naar. Toen we het gevonden hadden bleek het juist op dinsdag gesloten te zijn. Dat is pech hebben.

Daarna maar in de buurt rondgelopen waar ze wat zilver verkochten want Maaike wilde graag een paar oorbelletjes, ze was er namelijk eentje verloren. Maar we vonden alleen maar van die hele grote joekels. Er was nog een leuke etalage waar er van allerlei oud zilver in een bak was gestort en die bak was zo achter het glas gezet. Daarin waren nog duidelijk een paar oude Nederlandse guldens zichtbaar.

Op de zwarte markt wisselden we wat geld en wel tegen een hele goede koers. Maar het was er erg druk met wisselaars en ik vond het een beetje eng dat er zoveel omheen stonden want ja je weet de regels zomaar niet. Maar Hans bleef de beroemde poot stijf houden en zo kregen we een heel erg goede koers. Ik wilde snel weer weg want het had in mijn ogen nu lang genoeg geduurd. Het is illegaal maar iedereen doet het. Dat komt doordat men, wanneer men naar het buitenland gaat niet meer dan geloof ik 150 USD per persoon mee mag nemen. De bank geeft je gewoon niet meer.

Eenmaal weer in ons hotel de laatste spullen gepakt en de was opgehaald. Die was heel erg schoon maar ook heel erg duur. Maar dat was te verwachten. Het kamermeisje, nou ja een vrouw zo oud dat ze mijn moeder had kunnen zijn, vroeg al rochelend om sigaretten. We hadden er nog een paar en die gaf ik haar met het besluit er geen meer te kopen want ik vind het eigenlijk toch maar niets om iets weg te geven waar ik helemaal niet achter sta en waarmee ik de gezondheid van die mensen alleen maar schade toebreng.

Afscheid genomen van het keukenpersoneel en hup in de auto. Nog even langs het postkantoor, we wisten nu toch de weg. Onze brieven weggedaan en even gekeken of er nog nieuwe post gekomen was. Helaas niet. In de afgelopen tijd hadden we steeds een stukje op de video ingesproken voor de familie en dat wilden we opsturen, een soort videobrief. We wilden de videobrief versturen maar dat lukte niet want dan moest ik hem eerst bij een douanekantoor inleveren waar ze hem konden bekijken voor hij verzonden mocht worden. Dat duurde minimaal drie weken. Dat ging dus niet door.

En zo stapten we in de auto en reden we de stad uit. Maar met een ommetje geleid door Hans’ richtinggevoel en het vele turen op de kaart. We wilden namelijk nog naar het witte Y-vormige gebouw wat Borj-Azadi heet. Het is gebouwd in 1971 om het 2500 jarig bestaan van het Perzische rijk te herdenken. Dit vrijheidsmonument hadden we een paar keer op verschillende foto's zien staan en we wilden het nu wel eens met eigen ogen aanschouwen. Ik was daar heel benieuwd naar, zeker omdat ik, altijd als ik aan Teheran dacht dit beeld voor ogen had. Waarom weet ik niet, maar ik denk dat zijn strakke Y-vorm en zijn witte kleur tegen een meestal strak blauwe lucht aardig tot mijn verbeelding sprak.

Hansbusjebergenonderwegnieuwsgierigejongensindorpje

Het gebouw ligt midden in een knooppunt van enkele drukke wegen zoals er zoveel zijn in Teheran. Hier aan de kant zetten we de auto neer om eens op ons gemak te kijken. Ja ik vond het echt heel mooi. Ik was in Teheran. Jammer genoeg moet ik nu zeggen dat de dia's die ik toen heb gemaakt niet het gevoel weergeven wat ik had bij het kijken naar dit monument. Door de drukte van het verkeer eromheen kon ik niet de rust en de ruimte vinden om er wat moois van te maken. Jammer want nu heb ik nog steeds het gevoel dat ik er naar toe wil en nu om een mooie dia te maken. Maar ik ben bang dat me dat dan weer niet zal lukken omdat er ook dan niet die rust en ruimte zal zijn.

Zo'n dertig kilometer buiten Teheran zijn ze bezig met de bouw van het graf van Khomeini. Khomeini stierf op 4 juni 1989. Dat is acht jaar geleden en nog steeds is zijn graf niet klaar. Nou ja de moskee die ze erbij bouwen. Kun je je voorstellen hoe ze nog steeds over Khomeini denken. Ik kan me nog heel goed de beelden voor de geest halen die op de televisie verschenen over zijn begrafenis, hoe in en in verdrietig mensen waren, de wanhoop nabij. En dat terwijl het helemaal geen lieverdje was die Khomeini.

Nu moet ik zeggen dat de sjah het in mijn ogen ook niet allemaal zo lekker deed. Maar een vergelijk tussen twee uitersten geeft natuurlijk altijd een raar beeld. Even een klein voorbeeld: de sjah had de chador verboden. Dit had tot gevolg dat de vrouwen die vanuit hun geloof dat ding wilden dragen het niet mochten, waardoor ze dus het huis niet uit konden komen. Er zijn vrouwen geweest die jarenlang de deur niet uit zijn geweest. Een ander geval is natuurlijk weer dat je het zoals Khomeini gaat verplichten. Je vraagt je af of men ooit van de gulden middenweg heeft gehoord.

Zo dat is even afdwalen want ik had het over het graf van Khomeini. Dat is dus nog steeds niet klaar. En ik moet zeggen: dat wat er nu staat vind ik niet mooi. Het is me allemaal veel te potsierlijk. Maar laat ik niet op de zaken vooruit lopen. We reden de grote parkeerplaats op en ik kreeg de indruk dat we bij een groot attractiepark waren in plaats van een bedevaartsoord voor moslims. Overal zaten mensen te picknicken en liepen kinderen rond te rennen achter elkaar of achter een bal aan. Maar we kregen een kaartje om te parkeren en nadat we waren geteld mochten we verder.

Bij de ingang werden mannen en vrouwen gesplitst en moesten we onze schoenen inleveren. Binnen zaten twee dames aan een tafel en die wilden mijn fototoestel eens flink controleren en mij fouilleren. Daarna werd me nog het hemd van het lijf gevraagd en toen mochten we naar binnen. Ik mocht binnen ook foto's nemen dat was geen probleem.

Eenmaal binnen zag ik dat Hans problemen met een paar politieagenten had en weer terug liep. Dus Maaike en ik ook maar weer eruit. Maar buiten was hij niet. Wij hebben een hele tijd buiten gewacht en ik kreeg ondertussen het idee dat hij was opgepakt of zoiets en begon me toch wat zorgen te maken. Maar daar was hij, verbaasd over het feit dat hij ons niet gezien had binnen. Wat bleek nu. De politieagenten hadden problemen gehad met zijn videocamera. Die mocht hij daar niet mee naar binnen nemen. Maar Hans had hem daar ook niet zo open en bloot willen laten liggen, hij liep dus met iemand mee naar een meer privé ruimte om zijn camera daar neer te leggen. Na binnen rondkijken is hij zijn camera op gaan halen. Eerst wilden ze ook nog een boel geld hebben vanwege het feit dat ze op zijn camera gepast hadden. Maar daar had hij niet aan toegegeven.

Toen Maaike en ik nog maar een keer naar binnen. Weer ondervraagd en toen het gordijn door. Binnen was het heel erg groot en druk, er lagen mensen te slapen en kinderen renden rond. Zoiets verbaast me altijd weer als ik dat zie. In het midden stond een grote vierkante omheining met een dak erop. Het zag er nogal pompeus uit maar toen ik door de openingen in de omheining keek zag ik alleen een kist bedekt met een kleed. Nou daar lag Khomeini dan, te midden van een hoop geld. Mensen duwden allerlei bankbiljetten door de openingen in het hekwerk. Ik neem aan dat dit geld gebruikt werd om de verdere bouw van de moskee te financieren. Er lag genoeg.

Sommige vrouwen huilden en kusten het hek of staken hun handen er bijna doorheen met een gebaar van: ‘Khomeini help ons’. Ik kon zonder al teveel problemen foto's maken. Daar keek men niet van op. Maar hopen dat het licht genoeg was. Alleen waagde ik het niet om van die slapende vrouwen een foto te nemen, stel je voor dat ze wakker werden. Daarna gingen Maaike en ik eruit. In de wirwar van al die zwarte vrouwenlijven was het niet zo gemakkelijk om onze schoenen terug te krijgen. Maar uiteindelijk waren we weer buiten waar Hans op ons zat te wachten.

We hadden het wel gezien en wandelden weer terug naar de auto. Imra was al bijna gaar geworden tijdens het wachten. Ik moet zeggen dat ze best goed tegen de hitte kan. Als ze wat wil drinken loopt ze naar de wasbak in de auto. Er gaan echt vele liters water per dag over haar tong. Het is so wie so verbazingwekkend hoe goed zo'n beest zich kan aanpassen aan de warmte. Toen we in Griekenland waren en de temperatuur al aardig hoog was verloor ze in een hoog tempo haar haren. Zo veel dat er als het ware nog maar ‘n dun laagje haren overbleef. Knap toch van zo'n klein beestje.

Ik ben benieuwd hoe dat in het zuiden van Iran zal gaan, of in de Verenigde Emiraten, daar is het echt warm en er is ook nog een hele hoge luchtvochtigheid. Daar heb je als mens ook moeite mee en dan moet je je tempo wel aanpassen en niet met westerse ideeën in je hoofd doordraven want dan leg je volgens mij echt het loodje. Maar gelukkig was Imra nog niet gaar en alleen maar heel erg blij ons weer te zien.

We stapten in de auto en reden de parkeerplaats af. Bijna reden we een grote groep vrouwen in chador omver die gewoon niet uitkeken en zomaar als een grote groep de weg overstaken en hoopten dat de massa het verkeer wel zou tegenhouden. Het werkte. Al snel zaten we op de weg naar Qum. De weg was goed te rijden en ook hier werden de bermen weer bevolkt door picknickende Iraniërs, ik snap nog steeds niet wat ze eraan vinden om in die dampende uitlaatgassen te picknicken. Loodvrije benzine en katalysatoren zijn hier nog onbekende zaken. Maar men leek zich er niets van aan te trekken, in ieder geval werd iedere grasspriet benut. Qum was bedoel als tussenstop. We wilden er wat eten en even wat rondkijken.

vrouweninzwartvoormoskee

Maar bij het binnenrijden van Qum zagen we direct de mooie koepel van een moskee en we werden flink nieuwsgierig. Hij was prachtig versierd in het goud en vele tinten blauw. Dit was iets wat ik meestal zag op plaatjes als het ging over Iran. Het was echt heel erg mooi. We vonden redelijk snel een parkeerplaats en Maaike en ik gingen boodschappen doen. Hans bleef bij de auto, die werd al vrij snel omringd door allerlei nieuwsgierige mensen. Imra trok vreselijk de aandacht.

Als eerste kochten Maaike en ik drie harde plastic balletjes voor Imra. We waren haar tennisballen vergeten en ze vroeg er toch steeds om. Alleen had ik het idee dat deze ballen het met haar scherpe tanden niet al te lang uit zouden houden. Maar voor vijf cent kon ze toch een poosje lol hebben. Verder kochten we meloen, coca-cola, komkommers en wat vis, rijst en eieren. Onze maaltijden zijn vrij sober maar voldoen toch meestal wel aan alle voedingseisen. Alleen lukt het niet altijd om melk of yoghurt te krijgen. Vaak alleen maar yoghurt die zelf gemaakt is en dat durven we niet aan want de kwaliteit wisselt daarvan zeer sterk.

Ik had al wat gehoord over Qum en ik moet zeggen dat het niet al te positief was. De mensen hier staan als afwijzend en erg terughoudend bekend. Ze schijnen hier niet op toeristen te zijn gesteld en dat terwijl de stad wel openstaat voor niet moslims. Ik moet zeggen dat ik er tijdens het boodschappen doen niets van gemerkt heb en dat iedereen ons heel behulpzaam was en vriendelijk.

Terug bij de auto was Hans blij verrast met de cola, dat had hij niet verwacht te zullen vinden hier. Het smaakte dan ook prima na al die smerige surrogaat cola's. Vaak zijn dat soort limonades alleen maar zoet en zit er verder niet al teveel smaak aan, het is altijd even zoeken en proberen tot je iets lekkers gevonden hebt. Maar thee is meestal een goede vervanger en gewoon water ook, mits je het ergens koud kunt kopen want onze koeler kon het maar net allemaal aan en lauw water vinden we echt niet lekker.

Hans had ondertussen veel nieuwsgierige bezoekers gehad. Tijdens het koken was er een zelfs zo nieuwsgierig dat hij de deksels van mijn pannen op tilde om te kijken wat ik aan het maken was. Ook als ik de deur van de auto sloot schoof hij hem weer open. Ondertussen waren Hans en Maaike met Imra en een bal aan het spelen. Inderdaad, na één keer ophalen was hij al lek, maar ze had er wel even plezier van. Dat alles werd door een hoop mensen gadegeslagen en na een poosje kwam er een meneer met een flinke stapel geld die Imra wilde kopen. Het was echt een fiks bedrag en toen wij nee zeiden ging hij weg en kwam met nog meer geld terug. Hij bleef aanhouden en wilde niet opgeven maar wij wilden niet toegeven. Teleurgesteld ging hij weg en in die tijd die we er stonden, wat niet al te lang meer was -want er kwam een politieman om te zeggen dat we na het eten weg moesten- stak hij vanaf de kant van de weg nog regelmatig zijn stapeltje geld omhoog zodat wij het nog even konden zien.

Na het eten reden we in de richting van een binnenplaats die Maaike en ik hadden gezien tijdens onze boodschappentocht. Onder het eten hadden we besloten om maar in Qum te blijven slapen want we wilden toch wel heel erg graag alles even goed bekijken en Hans wilde volgens zijn zeggen blijven vanwege de coca-cola. De binnenplaats was een bewaakte parkeerplaats van een hotel maar we mochten er staan. Toen we het navroegen mochten we er zelfs blijven slapen en werden ons de toiletten gewezen in de gang van het hotel die we mochten gebruiken. Dat was heel erg aardig en zo gingen we met een gerust hart op pad.

Qum is een bedevaartplaats voor moslims. Het is de tweede belangrijke bedevaartplaats voor sjiitische moslims in Iran. De eerste is in Mashhad waar Emam Reza ligt begraven. Hier in Qum ligt zijn zus Fatima begraven. Zij is hier gestorven en begraven in de negende eeuw. Op haar graf is deze moskee gebouwd. De moskee is heel fragiel en fijntjes. De kleuren blauw zijn kompleet in harmonie met het goud, geel en wit. De architect Fath Ali Shah die dit gebouwd heeft onder de regering van Shah Abbas heeft zich helemaal uitgeleefd in het ontwerpen en bouwen van deze moskee. Helaas is de binnenkant van dit gebouw niet toegankelijk voor niet moslims maar moet volgens zeggen heel erg mooi zijn. Zo kwam het dus dat de tussenstop uitgroeide tot een heerlijke dag. We vermaakten ons prima en konden ook rustig de tijd nemen om alles te bekijken omdat de auto met daarin de hond op een veilige en koele plaats stond.

qummoskeequmminaret

's Avonds wandelden we toch weer naar het kraampje waar Maaike en ik eerder die dag coca-cola hadden gekocht. Hans kon de verleiding niet weerstaan en nam een literfles mee om die te laten vullen. Je kunt namelijk nergens literflessen coca-cola kopen. Dit tot grote vreugde van de verkopers.
We raakten in gesprek met een Egyptenaar die bevriend was met de mannen van het kraampje. De Egyptenaar had heel wat te vertellen en voor we het wisten waren we aan het praten over de Iran-Irak oorlog en de Golfoorlog. We weten dat het vuile oorlogen zijn geweest maar ja hier werd het nog eens even verteld door de mensen die het hadden meegemaakt en die er voor waren gevlucht. De mensen die achter het kraampje stonden waren allemaal broers van elkaar en ze waren met zijn allen naar Iran gevlucht om aan de oorlog te ontkomen. Ik vermoed dat zij de laatste oorlog bedoelden, de Golfoorlog, want anders kon ik me niet voorstellen hoe er Irakezen in Iran konden komen. Hans kon nu ook zijn Arabisch oefenen, dit tot grote hilariteit van de mannen.

Ik bleef maar een beetje op de achtergrond en hoorde het allemaal aan. De mannen merkten mij nauwelijks op. Zou ik ook niet doen als een man zo'n soepjurk aan had. Ik sprak er soms over als soepjurk omdat hij door mij op bepaalde momenten als zodanig ervaren werd. Ik vond het dan gewoon een knap lastig ding dat me vreselijk irriteerde en in de weg zat en ook nog warm was en daar kwam dan vooral nog bij dat het niet mooi was. Ik wil hiermee niet zeggen dat ik een ijdeltuit ben maar ik wil er wel graag normaal verzorgd uitzien. Nou dat kun je wel vergeten met zo'n ding aan. Ik denk dat ik daar nog de meeste moeite mee had. Maar als ik naar die vrouwen hier keek die soms met chadors van pure zijde en soms met een synthetisch vod vol gaten liepen dan realiseerde ik me ineens dat ik er niet mijn hele leven mee hoefde te lopen en deze vrouwen wel. Tenminste als het regime in Iran zo zou blijven als het was.

Hierna liepen we nog wat rond en merkten toch wel dat het hier allemaal wat strenger was. Ook kleine meisjes liepen hier rond met een chador dus Maaike deed haar hoofddoek ook maar om. Ze vond het spannend maar ook heel erg onhandig en ze schoof alle kanten op met het ding. Ik liet haar maar want het ging er in mijn ogen alleen maar om dat ze respect voor het geloof toonde en ook een hoofddoek trachtte te dragen. Ze is toch ook nog een kind.
Terwijl we zo rondkeken op het plein viel me op dat er veel mullahs rondliepen. Sommigen keken echt heel arrogant en uit de hoogte. Ze keurden hun medemensen geen blik waardig en als het op een bijna botsing uitdraaide was het altijd de ander die aan de kant ging en zich verontschuldigde. Ik heb het idee dat de Koran toch wat andere dingen voorschrijft. Toen ik het er later met Hans over had bleek het niet aan mij te hebben gelegen want hij had het ook gezien.

Toen het donkerder werd kwamen de minaretten van de moskee in een prachtige gloed van groen licht te staan en het was een genot om de zon achter de minaretten te zien ondergaan. Het zonlicht speelde prachtig met de kleuren van de moskee en naarmate de zon verder zakte veranderden de kleuren. Dit is gewoon met geen pen te beschrijven en heel moeilijk met een camera vast te leggen. Ik heb een dia die een fractie van dat beeld weergeeft. Maar gelukkig als ik mijn ogen dichtdoe kan ik het beeld in volle kleur zo voor de dag halen, het staat als het ware op mijn netvlies gebrand.

Tijdens onze wandeling kwamen we terecht op een begraafplaats waar de slachtoffers lagen van de zinloze Iran-Irak oorlog. Eerst had de oorlog al meer vorm bij ons gekregen vanwege het feit dat we spraken met mensen die hem hadden meegemaakt maar nu kreeg de oorlog echt een gezicht want op het grote plein waren rondom in een muur allemaal nissen gebouwd. In die nissen stonden foto's van alle gesneuvelden. En dan alleen maar die uit Qum. Want bijna ieder dorp of stadje in Iran heeft zo'n begraafplaats. Ik zag foto's van mannen die nog jongens waren geweest die zeker niet ouder waren dan vijftien jaar. We waren er alle drie stil van en liepen zwijgend het plein rond. Ik had de rillingen over mijn rug lopen.

Ook voor Maaike werd de oorlog ineens iets wezenlijks want ze zag foto's en ze zag mensen bloemen zetten. Ze vroeg: ‘Die zijn toch niet allemaal doodgegaan?’ Ze keek me daarbij aan met een blik van: ‘zeg me dat het niet waar is, want dat kan ik niet begrijpen’. Helaas kon ik niet anders dan zeggen dat het wel waar was. Zoals altijd was de bevolking de grootste verliezer en dat zeker in de Iran-Irak oorlog. We spraken er nog een poosje over door en toen had ze het allemaal begrepen. Alleen nog een ding dat kon en wilde ze niet begrijpen. Dat was het feit dat mensen zo stom waren om elkaar dit soort dingen aan te doen. Zo daar kon de mensheid het mee doen; het was bedtijd.

 

Qum Esfahan 311 km. Totaal 7418 km.
Woensdag 26 juni1996. Esfahan, Iran.

Vannacht redelijk geslapen op de parkeerplaats al was het nog wel een komen en gaan van mensen en sloeg de hond een paar keer aan. Maar redelijk uitgerust gingen we de volgende ochtend op zoek naar brood. Helaas werd het weer papierbrood maar het was vers want het werd me heet op de armen gelegd. Maar eer we het aten was het al weer een blad papier.

We wandelden wat rond en keken nog even op het plein. Daar lieten mensen zich fotograferen en kregen dan een bonnetje. En wat voor een foto’s zullen het zijn want iedereen ging staan als op een staatsieportret, alsof men een bezem ingeslikt had. Er kwam een andere fotograaf en die had de foto's afgedrukt en ineens stroomden de volle bankjes leeg en was hij omringd door mensen met een bonnetje. Die werden ingeleverd en zo kon de foto in ontvangst worden genomen. Kun je het je voorstellen twee dames helemaal in het zwart die een half uur bezig zijn om alles goed te schikken aan hun chador, hoe die eruit zien op een foto? Nou in mijn ogen alle twee hetzelfde.

Toen terug naar de auto en op weg naar Esfahan. De weg was goed en de rit verliep zonder problemen. Maar het duurde nogal een tijdje eer we een goede plaats om te staan vonden. Uiteindelijk vonden we er een bij het park. Daar bleven we in ieder geval voorlopig maar staan want Hans was niet helemaal in orde. Hij was vreselijk moe en het rommelde hem aardig in zijn buik. Hij wandelde wat rond in het park en was bijzonder gelukkig een wc te vinden, waar hij dan ook dankbaar gebruik van maakte.

We konden onze dorst stillen met vers vruchtensap uit een kraampje vlakbij de auto en dat vonden we een prima idee. Lekker kijken want er was genoeg te doen, het wemelde van de mensen in het park en binnen een ogenblik waren er ook een heleboel bij ons rondom de auto.

Toen Maaike en ik op zoek gingen naar de wc werden we aangehouden door een groep dames. Ze vroegen of we thee kwamen drinken. Dat deden we maar. En zo kwam het dat ik daar zat tussen allemaal vrouwen. Het enige mannelijk lid in dit gezelschap was denk ik drie jaar oud. Er sloop een gedachte in mijn hoofd die maakte dat ik moest lachen. Ik dacht: Hans heeft me bij die dames zien stoppen maar het enige wat hij nu vanuit de auto kan zien zijn een heleboel zwarte figuren.

Nieuwschierigevrouwen

De vrouwen wilden veel weten bijvoorbeeld of het waar was dat de vrouwen in het westen heel erg weinig kleren droegen. Ik vertelde hun dat het heel erg verschillend was en dat wij ook spijkerbroeken droegen net als zij onder hun chadors maar dat ik ook wel een kort rokje had. Toen ik daarvan de lengte aanwees verschoten ze van kleur en moesten toch wel heel erg lachen. Maar spannend vonden ze het wel.

Daarna kwamen de vragen over wat ik deed en hoeveel ik verdiende en wat Hans verdiende. Plotseling zei een van de meisjes dat ze allemaal wel heel erg onder de indruk van Hans waren en er wel verliefd op zouden kunnen worden mits hij al niet voorzien was. Ik lachte maar wat en vroeg of ik iedereen op de foto mocht zetten. Dat mocht. Het duurde het beroemde halfuurtje om alle chadors goed te doen maar toen had ik ook een leuke foto. Een van de meisjes deed de doek zelfs voor haar gezicht zodat alleen maar haar ogen zichtbaar waren. Nou die staat er mooi op. Al met al is het toch nog een heel leuk plaatje geworden. Daarna werden er adressen uitgewisseld en eenmaal thuis heb ik de foto opgestuurd. Ik heb er nooit meer iets van gehoord. Niet dat ik dat verwacht had maar het zou leuk geweest zijn.

Zo kwam het dat mijn bezoek aan de wc met een uur werd uitgesteld en dat ik na die talloze kopjes thee toch wel heel erg nodig moest. Dus brak ik het bezoek af en ging eindelijk. Maaike toog achter me aan, want ergens alleen naar een vreemde wc gaan is op de een of andere manier toch altijd een hachelijke zaak. Als ze er al een keer geweest is dan is het geen probleem meer.

Hierna boodschappen gedaan. Voor heel weinig geld, ik geloof dat ik voor een gulden een krop sla, komkommer, uitjes en twee kilo aardappelen en een fles olie had om in te bakken. De pot mayonaise die ik kocht was duurder dan alle andere boodschappen.

Die avond duurde het lang eer het eten klaar was en Hans ging daarom nog even rondwandelen. Toen hij terug kwam kon hij zo achter de gebakken aardappelen met sla schuiven. Daarbij nog een glas meloensap en vol waren onze buiken. Onder het eten vertelde Hans dat hij rode, groene, paarse en heel erg gele kuikentjes had gezien. Maaike en ik reageerden er nogal lacherig op en we geloofden hem niet. We scheepten hem af met de woorden dat hij eigenlijk de hele dag al niet lekker was geweest en dat dat nu wel bleek. Maar hij zei dat hij niet zou rusten voor wij ze ook hadden gezien.

In het park bleef het rumoerig en vol met stemmen, het leek er niet rustig te willen worden. Ondertussen bleven er maar steeds mensen naar binnen gluren in onze auto. Dit was echt geen plek om meerdere dagen door te brengen, morgen maar op zoek naar iets anders. Ik kreeg niet het idee dat we hier rustig zouden slapen.

 

Esfahan 19 km
Donderdag 27 juni 1996. Esfahan, Iran.

Daar kreeg ik dus gelijk in en we waren vroeg wakker, vooral Hans want die moest een noodstop maken op de wc. Toen hij terug kwam was het net een vaatdoek en hij zag helemaal grauw. Na een kop thee knapte hij wat op maar echt lekker was anders.

We hadden nog steeds zijn groene, rode en paarse kuikens niet gezien dus daar gingen we eerst naar op zoek. Dat lukte niet zo snel en Hans begon aan zijn verstand te twijfelen terwijl Maaike en ik hem daar vreselijk mee plaagden. Uiteindelijk werden ze een winkel uitgereden in de kooien en kon Hans zijn gelijk bewijzen. Wat het nut nou was van die gekleurde kuikens, nou ja wij hebben op een bepaald moment van het jaar gekleurde eieren, leg dat maar eens aan een buitenstaander uit!

Teherankuikentjes

Daarna de auto in op zoek naar een telefoon want ik wilde toch nog even bellen voor het visum naar de Verenigde Emiraten. We vonden het postkantoor snel, nu alleen nog een plaats voor de auto, dat was een stuk moeilijker want de steden in Iran zijn druk bevolkt met auto's. In een straatje achteraf konden we de auto kwijt. Hans was ondertussen weer helemaal afgeknapt en bleef in de auto. Maaike en ik gingen op pad. Ik ging liever met Maaike erbij op stap dan alleen. Met Maaike erbij dan werd ik met meer respect benadert dan wanneer ik alleen was. Je kunt wel als vrouw alleen over straat maar je merkt toch dat men daar niet helemaal blij mee is. Maaike baalde er wel eens van en wilde niet altijd mee, maar ze begreep wel waarom ik dat liever had, zeker wanneer ik iets gedaan moest krijgen, boodschappen doen was niet zo'n probleem.

Het postkantoor leek de plaats om te bellen maar niets was minder waar. Wel de brieven weggestuurd en nieuwe postzegels en enveloppen gekocht. Verder nog een poging gedaan de videobrief te versturen maar dat draaide op niets uit. Ook hier moest de douane eraan te pas komen en toen ze vroegen of er op gesproken werd en ik daarop met ja moest antwoorden moest er ook nog een tolk bijkomen. Nou eer dat voor elkaar zou zijn, ik besloot het idee videobrief maar geheel te laten varen.

Gelukkig wees men ons de weg naar een telefoonkantoor, dat was een flink eind lopen maar we vonden het. Via een briefje moest ik het nummer opgeven wat ik wilde hebben en dan werd het omgeroepen. Dat duurde drie kwartier toen was ons eerste gesprek geregeld. Bleek het een verkeerd nummer te zijn. Gelukkig konden zij het voor me opzoeken en tien minuten later had ik de ambassade aan de lijn. Die had heel goed nieuws, binnen een dag kon een toeristenvisum voor de Verenigde Emiraten geregeld worden met een Nederlands paspoort. Als het tegenzat twee à drie dagen. Nou dat viel me reuze mee, ik vroeg of ze er eind volgende week zouden zijn want dan wilden we komen om de visa te halen. Dat was geen probleem en het meisje noteerde zelfs onze namen zodat we al bekend zouden zijn.

Ondertussen waren Maaike en ik al anderhalf uur weg en ik besloot toch nog maar even een poging te wagen om naar de ambassade van Saudi Arabië te bellen, maar daar nam niemand op en na een half uur vergeefs proberen gaf ik het op. Teruggelopen en ons zelf eerst maar eens getrakteerd op een koud pakje druivensap, dat is heel erg lekker als het zo heet is. Tijdens onze wandeling naar de auto kwamen we op een groot plein terecht dat helemaal omgeven was met moskeeën en andere gebouwen, allemaal versierd met het blauwe tegeltjes werk. Dat was iets om later even uitgebreid naar toe te gaan.
Het duurde even eer we de auto vonden want Hans stond met de auto niet meer in het straatje waar hij eerst stond maar vlak voor het postkantoor. In het straatje waren een paar jochies komen spelen en die hadden op een gegeven moment pogingen ondernomen om vanaf een muurtje op het dak van onze auto te springen dat was toch niet echt lekker. Hij had de hele tijd gelegen en hoopte toch wel een beetje te zijn opgeknapt zodat hij ook wat rond kon kijken op het plein. Ik reed erheen en was verbaasd dat we er ook nog de auto konden parkeren. Dat was prettig want dan kon Hans op het moment dat hij zich niet goed voelde teruggaan naar de auto zonder dat Maaike en ik onze bezichtiging op moesten geven. Maar in eerste instantie gingen we met zijn allen rondkijken.

Onze eerste bezichtiging was de wc, nou die was niet om over naar huis te schrijven, dus daar ga ik dan verder maar niet op in. Daarna liepen we een stukje door de souk waar de koperslagers en zilversmeden druk aan het werk waren. Tijdens onze wandeling werden we ook begeleid door de klanken van de handwerkslieden op hun kunstwerk. Want het waren ware kunstwerken, al moet ik zeggen dat, hoewel ik het allemaal heel erg knap gedaan vond ik het niet mooi vond en ook niet de behoefte voelde om er iets te kopen. Als mijn schoonmoeder nog had geleefd had ik denk ik voor haar wel wat uitgezocht had want zij was er de persoon wel naar om dat te waarderen en mooi te vinden.

Terwijl we zo stonden te kijken werden we aangesproken door een man in gebrekkig Duits. Hij vroeg of we de weg wisten want anders wilde hij ons wel wat rondleiden. We kwamen zo'n beetje aan de praat en voor we het wisten liet hij ons het een en ander zien. Hij wist overal wat van en we hadden hem duidelijk verteld, dat we er niet voor zouden betalen. Maar daar wilde hij ook helemaal niets van weten.

Voor we het goed en wel in de gaten hadden zaten we in een ruimte waar een molensteen in het rond ging die de rode kleurstof aan het malen was voor de tapijten. De molensteen werd in beweging gezet door een kameel die troosteloos in een rondje liep. We zaten vlak in de buurt bij de tapijthandelaren, er ging me een lichtje op en ik zei tegen Hans dan zullen we wel in de een of andere winkel belanden.

Maar plotseling stonden we op de daken van de souks en hadden een leuk uitzicht over de stad. We keken uit op de stallen waar tijdens de polowedstrijden de paarden tijdelijk werden gestald. Of dat nu nog zo was weet ik niet. Verder werden er op het dak de tapijten te drogen gelegd die uit de fabriek kwamen die eronder gelegen was. Daar konden we niet gaan kijken helaas want daar was ik nu eigenlijk wel benieuwd naar.

Ik bedoel: nu zou ik de kans krijgen om te zien hoe echte Perzische tapijten werden gemaakt! Dat is in het Westen in ieder geval een goede geld belegging. We zouden er een mee kunnen nemen vast gebonden op het dak van de auto, maar er zat alleen maar één maar aan; ik vond ze niet mooi. De enige tapijten die ik mooi vond waren die van zijde en dan in de lichte kleuren. Ook hield ik niet van de traditionele patronen maar spraken de modernere me meer aan. Daarmee is nog niet gezegd dat ik er ooit een zal kopen!

Verder zagen we in de winkeltjes die er altijd zijn in toeristische gebieden kleding met bepaalde patronen. Het was net of het erop getekend was en dan ingekleurd. Ik vond het er wel leuk uitzien en besloot het een andere keer wat nader te bekijken. Nou het was of de man mijn gedachten kon lezen want na een wandeling door de doolhof van souks kwamen we terecht bij een oude man die op de grond zat met een enorme stapel kleden om zich heen. Die waren allemaal bedrukt zoals de kleding die ik had zien hangen. Maar toen lieten ze zien hoe dat ging. Het werd gestempeld. Eerst stempelde men volgens eeuwenoude patronen en met even zo oude houten stempels in één kleur de patronen erop. Dat wil zeggen alleen de contouren, was zo het hele doek gevuld dan werden er andere stempels gebruikt en andere kleuren en daarmee werden de figuren ingevuld. Dat ging allemaal met de hand en de man gebruikte bij het stempelen zijn vuist die in doeken was gewikkeld om op de stempel te slaan.

Ik vond het een prachtig gezicht en stond verbaasd over de snelheid waarmee de man dat allemaal deed. Maar ook de accuratesse want ik zou denk ik heel lang moeten passen en meten om de stempel er precies in te krijgen maar dat was bij hem geen probleem. De gebruikte verven werden allemaal zelf gemaakt en de recepten waren natuurlijk geheim maar ze werden gemaakt uit natuurlijke bestanddelen zoals walnoten en de kleuren die gebruikt werden voor de wol van de tapijten.

Ja, toen werd er natuurlijk gevraagd of we iets wilden kopen en ik moet zeggen dat ik dat wel wilde. Ik had het idee dat mijn moeder zoiets wel heel erg mooi vond en eigenlijk vond ik het zelf ook mooi. Dus we besloten er twee mee te nemen. Ik koos er een in wat modernere kleuren met groen en blauw en een in de traditionele kleuren met rood en blauw en een traditioneel patroon. Daar moesten we na even onderhandelen dertig USD voor betalen. Waarschijnlijk teveel, maar wij vonden het niet te veel want beide kleden waren wel twee meter lang.

Daarna moesten we natuurlijk nog naar een tapijthandelaar. Ik zei tegen onze begeleider dat ik best wilde kijken maar dat we er echt geen wilden kopen. Hij lachte maar wat en zo kwam het dat we even later op een stapel tapijten zaten te kijken naar allerlei soorten tapijten. We hadden de man van de winkel ook direct gezegd dat we er geen wilden kopen en dat hij zich daar dus niet al teveel van voor moest stellen. Maar dat deerde hem niet en er werden toch allerlei verschillende soorten kleden tevoorschijn gehaald, oude en nieuwe en er werd ons verteld wat de verschillen waren en waarom de een nu duurder was dan de ander en wat een goede kwaliteit was enzovoort. De prijs werd voornamelijk bepaald door het gebruikte materiaal, sommige tapijten waren gemaakt op draden van pure zijde. Ik vond het in ieder geval wel leuk om te zien en had nog wel even langer willen blijven kijken maar ik zag dat Hans al zwetend en witjes op die stapel tapijten hing en het leek me beter terug te gaan naar de auto.

De meneer bracht ons ook weer netjes terug naar de auto en daar waren we blij om, want die hadden we in de wirwar van straatjes vast niet alleen gevonden. Niet zo snel in ieder geval, ik ging nog even met hem mee omdat ik graag wat yoghurt wilde hebben voor Hans zodat hij toch wat te eten binnen kreeg. Helaas bleek de yoghurtmeneer dicht en nam ik afscheid van de meneer die ons had rondgeleid, hij hield zijn woord, het ging hem niet om het geld. Heerlijk maar dat zal wel veranderen als er hier meer buitenlandse toeristen komen.

Ik ging zelf nog even op zoek naar yoghurt en wist gelukkig het Perzische woord ervoor: mãst. Maar helaas, er was wel een bolle meneer die achter een bak met allerlei soorten puddingen stond maar yoghurt nee dat had hij niet, wel kreeg ik van hem een grote schaal met van die witte custardpudding (met klontjes) en een vreselijk zoete stroop. Die moest ik maar even opeten.

Dat deed me direct weer aan de tijd terugdenken dat mijn moeder dat maakte voor mijn vader die toen maagpatiënt was, oh wat vies. Maar dapper at ik me een weg door die berg klonterige, goed bedoelde zoetigheid. Toen ik het ophad lachte de man voldaan en ik bedankte hem. Toen wees hij op mij en maakte met zijn handen een gebaar van dikker worden en wees daarbij op zijn eigen bolle voorkomen. De pudding was dus bedoeld om wat dikker te worden want dat was in zijn ogen wel nodig. Nou in de mijne niet.

Ik ken de voorkeur van mensen in deze streken voor de wat gevuldere vrouwen. Een dikkere vrouw is een teken van welvaart, ze kan genoeg eten om dik te worden en hoeft niet zo hard te werken, de man kan haar goed onderhouden. Lachend ging ik terug naar de auto, helaas zonder yoghurt.
Terug bij de auto was het ondertussen bloedheet geworden en was het verstandig om niets meer te doen. Dus lekker luilakken en lezen terwijl Hans sliep. Toen we daar een poosje zaten en Hans ook weer bij positieven was stapte er een man op Hans af en die begon een praatje. In eerste instantie een onschuldig praatje maar daarna ging het erover hoe goed het was dat vrouwen een chador droegen. Hans zei dat daar in het westen anders over werd gedacht, maar dat we nu we hier waren die regels wel wilden accepteren.

De man begon erover dat het ook belangrijk was dat kleine meisjes zoals Maaike ook een chador aan moesten trekken. Hans zei dat Maaike in sommige gevallen wel een hoofddoek droeg maar dat hij het verder niet nodig vond, omdat ze toch pas negen jaar was. Maar de man zei dat leeftijd niet uitmaakte maar dat het uiterlijk van het meisje bepalend was. Als het meisje met acht jaar al een vrouwelijke uitstraling had dan moest ze toch in de doeken. Als een meisje heel erg mooi was, zoals Maaike, zei hij dan was het maar beter om haar zo vroeg mogelijk onder een chador te stoppen. Hans vroeg waarom en de man zei zonder blikken of blozen dat dat voor het meisje beter was maar ook voor de mannen zodat hun aandacht niet werd afgeleid door zo'n mooi meisje.
Hans werd boos en zei dat hij het wel heel ziekelijk vond dat er al op zo'n manier naar meisjes van die leeftijd werd gekeken. De man schaamde zich er helemaal niet voor en hij zei dat in Saudi Arabië meisjes van acht jaar al uitgehuwelijkt werden en dat ze het hier in Iran dus eigenlijk maar goed hadden. Nou, Hans had daar echt een heel andere mening over en de arrogantie waarmee de man dit hier allemaal mee verklaarde maakte dat Hans de man vroeg weg te gaan en hij keerde zich om.

Dat is erg beledigend, maar iedereen mag er zijn mening op na houden maar moet dan ook de onze respecteren en dat was hier totaal niet het geval. Dan houdt iedere vorm van beleefdheid op en kun je maar beter zorgen dat je elkaar niet meer ziet voor er echt hele harde woorden gaan vallen. Het is vaak een combinatie van de woorden die men spreekt en de houding die men daarbij aanneemt. Als er geen ruimte wordt gelaten voor elkaars ideeën of als dit maar van een kant komt is dat heel erg vervelend en heeft zo'n gesprek ook helemaal geen zin. Maar dit was de eerste keer en zulke vervelende situaties zijn er nu eenmaal vaker. Gelukkig zijn er meer positieve ervaringen geweest. Ik wist toen nog niet dat er al snel een zou volgen die veel indruk op mij zou maken. Maar laat ik niet op de zaak vooruit lopen.

Na dit incident besloten we de blauwe tegeltjes eens nader te gaan bekijken. Wat stond er nou eigenlijk precies op dit plein? Uit onze reisgids (een oude Lonely planet uit 1992) bleek dat dit het centrum van de stad was. Dit grote rechthoekige plein werd de Maydan genoemd. Het is vele malen groter dan menig plein in Europa, het meet 512 x 159 meter. Men noemt het plein ook wel liefkozend ‘het plan van de wereld’. In 1590 is men begonnen met de bouw van het plein, het was klaar in 1595.

Het was oorspronkelijk bedoeld om er grote ceremoniën en sportieve evenementen te houden. Maar ongeveer tien jaar na de voltooiing van het plein werden er twee winkelgalerijen van twee verdiepingen hoog aangelegd. Deze werden tegen zeer lage prijzen aan de winkeliers aangeboden om ze zo over te halen hun veel duurdere winkels in het centrum te verlaten en zich hier te vestigen zodat er een nieuw centrum zou ontstaan.

In het midden van het plein stonden kramen van kooplieden, handwerkslieden, barbiers en kermislieden. Die werden weggestuurd op het moment dat er een polowedstrijd gespeeld moest worden of er een militaire parade gehouden zou worden. Ook oefende de lijfwacht van de sjah er vaak. 's Nachts hingen er 50.000 aardewerken lampen aan dunne palen die het plein zacht verlichten.

We liepen naar de Masjid-i-Imãm, dit is een moskee en wel een van de meest verbazing wekkende gebouwen ter wereld. In 1611 is men met de bouw van deze moskee begonnen tijdens het regime van Sultan Abbas. Maar pas in 1630 werd de bouw voltooid door zijn opvolger Safi. Een deel van de Sjah moskee zoals hij ook wordt genoemd, heeft het mooiste tegeldecor van het hele gebouw. Het gaat hier met name om de ingang. Het is een mozaïek van tegeltjes in zeven kleuren te weten, donkerblauw, lichtblauw, wit, zwart, groen, geel en lichtbruin.

siegeltjesinmoskee

De entree is een soort hal met een gewelfd plafond en heeft een opening naar binnenplaats. Dit soort monumentale ingangen noemt men iwan. De portaal iwan bevat ook nog religieuze teksten, rondom de opening is er een lichtblauw koord dat als het ware omhoog komt uit de vazen die aan weerszijden op de grond staan. De hoge kwaliteit van deze mozaïeken komt voort uit een speciale techniek, waarbij men het patroon legt met verschillende stukjes tegel, in verschillende kleuren. Deze tegeltjes zijn allemaal met een verschillende techniek en temperatuur gebakken en hebben daardoor ieder een andere uitstraling.

Het spel met het licht is prachtig om te zien, ieder klein stukje tegel reflecteert het licht anders. Maar deze techniek is zo duur en arbeidsintensief dat de rest van de Sjah Moskee is bewerkt volgens de haft rang techniek of wel de zeven kleuren techniek. Hierbij wordt een tegel beschilderd met verschillende kleuren die van elkaar gescheiden worden door een vettige zwarte substantie. Deze verdwijnt tijdens het bakken. Deze manier is veel minder arbeidsintensief maar de tegelpatronen die op deze manier worden gemaakt zijn minder indrukwekkend. Dit komt omdat alles bij dezelfde temperatuur gebakken wordt, het heeft een beetje een dof effect.

Ik moet zeggen dat het toch een enorme indruk op me maakte al was er wel verschil zichtbaar. In ons boek hadden we gelezen over een grote koepel die volgens het verhaal wanneer je er recht onder zou staan een zevenvoudige echo zou laten horen. Nou dat moesten we natuurlijk zien en horen. We gingen gewoon op het geluid af, er waren steeds verschillende geluiden te horen en groot en klein stond onder die koepel te klappen en te roepen. Nou dat moesten wij ook eens uit proberen en onder die prachtige geel met groene koepel stond Maaike in haar handen te klappen. Als je direct naast haar stond kon je inderdaad het rondzingen van de echo horen. Zodra je erbuiten stond werd het effect wat minder.

Na even proberen gingen we even op een koel plekje zitten want Hans was totaal niets waard en liep gammel met ons mee. Toen wij rustig zaten kwam er een jongeman van zo'n jaar of twintig op ons af. Hij vertelde in gebrekkig Engels dat hij gevlucht was uit Irak. Met moeite kwam er een praatje op gang want hij wilde volgens mij een boel vertellen en vragen maar hij kwam er niet goed uit door zijn slechte Engels. Maar hij wist me op een gegeven moment te vertellen dat hij Maaike een heel mooi kind vond om te zien, zo had hij er nog nooit een gezien en hij was er van onder de indruk. Ik bedankte hem ervoor en zei dat er meerdere meisjes zo uitzagen in Europa. Verder vertelde hij dat hij erg gelovig was en dat het volgens hem een slechte zaak was dat er in de naam van God of Allah of Boeddha gevochten werd. Alles draaide in dat soort gevallen toch om macht en rijkdom.

Daarna vertelde hij dat hij Maaike een cadeautje wilde geven maar dat hij niets van materiële waarde had maar wel iets anders; of we even mee wilden komen naar de koepel. Dat deden we, Hans bleef zitten. De jongen ging recht onder de koepel staan en zong daar de oproep tot het gebed die de imam regelmatig van de minaret af roept door zo'n blikkerige luidspreker. Nou dit klonk wel even anders, door de echo's werd het een prachtig stuk muziek, maar zeker ook door de intentie waarmee het door de jongen gezongen werd. Ik kreeg er de tranen van in mijn ogen en het kippenvel op mijn rug. Dit was echt prachtig, ik geloof niet in Allah maar zoals ik die jongen daar zag staan die al zijn gevoel in het gebed legde toen dacht ik: dat is geloven. In mijn ogen was er geen sprake van fanatisme in zijn manier van geloven het kwam heel zuiver op me over.

Na de oproep zong hij nog een gebed om ons met alle goede wensen verder te begeleiden op onze reis. Nou, als dat geen mooi cadeau is! Nadien schudde hij Maaike hartelijk de hand en gaf haar nog een ansichtkaart (mij niet natuurlijk al maakte ik bijna de vergissing om de hand naar hem uit te steken) en nadat hij van Hans afscheid had genomen ging hij weg. Mijn hele gevoel lag overhoop en ik dacht: als er meer mensen zoals hij waren dan zou er zeker geen oorlog meer bestaan. Maar ja, oorlog was nu juist datgene waarvoor hij uit zijn land gevlucht was.

Hierna gingen we vlug terug naar de auto, want Hans was ondertussen niet meer dan een slappe dweil en hij had haast de moed niet om het plein over te steken en naar de auto te lopen. We gingen op zoek naar een hotel en vonden hotel Aya voor twintig USD per nacht. Met wc en warme douche op de kamer, en een ontbijt, prima. De auto kon voor de ingang van het hotel staan, waar dag en nacht iemand zat, dus ook dat was goed geregeld. Alleen jammer voor Imra, die moest in de auto blijven.

We wilden hier een poosje blijven zodat Hans uit kon zieken. Terwijl hij onder de hete douche verdween gingen Maaike en ik op zoek naar eten. In de veronderstelling dat Hans flinke honger had kwamen we met een flinke hoeveelheid eten terug. Veel teveel en de hond had dus een vreselijk goede avond met een flink stuk kip. Na het eten kroop Hans in bed en kwam er niet meer uit, alleen om naar de wc te rennen.

Partners

Social Media

Houd jij van Verre reizen met kinderen? Volg, like en blijf op de hoogte!